logo
Rubrika: Vremeplov
Na današnji dan - 1. decembar
još 25 min. čitanja
petak
1. Decembar 2017.

Na današnji dan - 1. decembar

U Beogradu 1918. godine proglašena Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, s princem Aleksandrom I Karađorđevićem kao regentom i Beogradom kao prijestonicom. Sva vlast je bila koncentrirana u rukama regenta i dvora
Na današnji dan - 1. decembar
Proglašenje Kraljevine SHS-a

1821. Dominikanska Republika, koja obuhvata dvije trećine istočnog dijela karipskog ostrva Haiti, tada poznatog kao Hispanjola, proglasila je nezavisnost od Španije.

1825. Umro ruski car Aleksandar I Romanov, koji je tokom vladavine 1801-1825. proširio teritoriju Rusije (Gruzija 1801, Finska 1809, Besarabija 1812, Azerbejdžan 1813). Nakon poraza Napoleona u Rusiji 1812. imao je vodeću ulogu u antifrancuskoj koaliciji evropskih sila i jedan je od glavnih inicijatora stvaranja Svete alijanse 1815. Uspješno je ratovao protiv Otomanskog carstva (1806-1812) i pomagao je srpskim ustanicima.

1918. Odlukom danskog parlamenta Island je stekao nezavisnost.

1925. U Lokarnu u Švajcarskoj potpisani sporazumi između evropskih država o garanciji mira i nepovredivosti granica. Najvažnijim smatra se Rajnski pakt kojim su se Njemačka, Francuska i Belgija obavezale na poštovanje granica, a Njemačka prihvatila demilitarizaciju Rajnske oblasti. Ove sporazume prekršio je Hitler 1936, kada je okupirao Rajnsku oblast, a potom napao Čehoslovačku (1938) i Poljsku (1939).

1935. Rođen američki filmski glumac i režiser Allen Stewart Königsberg, poznat kao Woody Allen, obnovitelj holivudske filmske komedije sedamdesetih godina 20. vijeka.

1971. U Karađorđevu je na sjednici Predsjedništva Saveza komunista Jugoslavije smijenjen dio rukovodstva Saveza komunista Hrvatske - nosilaca politike tzv. masovnog pokreta. Uslijedile su čistke u političkim i privrednim vrhovima u Srbiji, Sloveniji i Makedoniji, čime je spriječen pokušaj političkih i privrednih reformi u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji.

image
David Ben Gurion, nazvan ocem nacije

1973. Umro izraelski državnik David Ben Gurion, vođa borbe za stvaranje države Izrael i njen prvi premijer 1948-1953. i 1955-1963. Život je posvetio osnivanju izraelske države u Palestini, a prozvan je ocem domovine.

1981. U najvećoj nesreći u historiji jugoslovenskog vazduhoplovstva, avion DC-9 super 80 ljubljanskog Inex-adria avioprometa udario je u planinu u blizini Ajačija na Korzici. Poginulo je svih 178 putnika i članova posade.

1988. Benazir Buto postala premijerka Pakistana, kao prva žena na čelu jedne islamske zemlje.

1989. Mihail Gorbačov kao prvi sovjetski lider posjetio Vatikan i dogovorio se s papom Ivanom Pavlom II o uspostavljanju diplomatskih odnosa SSSR-a i Vatikana.

1991. Na referendumu u sovjetskoj republici Ukrajini nadmoćna većina birača izjasnila se za nezavisnost od SSSR-a.

2000. Lider Partije nacionalne akcije Vicente Fox inaugurisan je za predsjednika Meksika, čime je okončan 71 godinu dug period vladavine Institucionalne revolucionarne partije. To je bio prvi poraz te partije od 1929.

image
Danis Tanović u Berlinu dobio Felixa

2001. Na Filmskom festivalu u Berlinu bh. režiseru i scenaristi Danisu Tanoviću za scenarij “Ničija zemlja” dodijeljena prestižna nagrada Felix za najbolji evropski filmski scenarij u 2001. godini.

2001. U dva napada palestinskih bombaša samoubica u Jerusalemu poginulo je 10 Izraelaca, a u eksploziji autobusa u Haifi ubijeno je 30. U tim napadima ranjeno je više od 200 ljudi.

2010. Američki kongres je odlučio da se američkim Indijancima i crnim farmerima, koji su decenijama čekali da Washington odgovori na njihove tužbe, isplati 4,6 milijardi dolara i time zaključi historijski sudski spor.

2011. Preminula Crista Wolf, književna kritičarka, romanopisac i esejista, jedna od najpoznatijih spisateljica u bivšoj Istočnoj Njemačkoj.