logo
Rubrika: Vremeplov
Na današnji dan - 13. maj
još 25 min. čitanja
nedjelja
13. Maj 2018.

Na današnji dan - 13. maj

U Beču je 1717. godine rođena austrijska carica, češka i mađarska kraljica Marija Terezija, nasljednica Karla VI od 1740, jedna od najznačajnijih ličnosti dinastije Habsburga
Na današnji dan - 13. maj
Carica Marija Terezija

1619. Po nalogu princa Morisa od Nasaua, pod optužbom za religioznu subverziju pogubljen je holandski državnik Johan fan Oldenbarnevelt, osnivač moderne holandske države.

1787. Prvi brodovi sa robijašima krenuli iz Engleske prema novoj koloniji Australiji koja je tada Engleskoj služila kao kažnjenička kolonija.

1792. Rođen italijanski svećenik Giovanni Mastai Ferretti, od 1846. papa Pio IX. Za vrijeme njegovog pontifikata, najdužeg u historiji Rimokatoličke crkve (31 godina i 236 dana), prestala je da postoji Crkvena država (1870). Najveći njen dio ušao je u sastav Kraljevine Sardinije, dok je Papska država svedena na nekadašnji Patrimonij.

1795. Rođen slovački filolog i historičar Pavel Jozef Šafarik, jedan od osnivača slavistike. Bio je direktor srpske gimnazije u Novom Sadu od 1819. do 1833. (Srpska čitanka).

1846. Kongres SAD-a formalno objavio rat Meksiku, mada su borbe u Kaliforniji počele nekoliko dana ranije.

1848. U Sremskim Karlovcima počelo zasjedanje Majske skupštine na kojoj su delegati 175 crkvenih opština iz Vojvodine i Srbije izabrali Josifa Rajačića za patrijarha, a pukovnika Stevana Šupljikca za vojvodu. Skupština je 15. maja proglasila Srpsko vojvodstvo, ali austrijska i mađarska vlada nisu priznale srpsku autonomiju.

1851. Rođen srpski pisac i ljekar Laza Lazarević (“Prvi put s ocem na jutrenje”, “Sve će to narod pozlatiti”, “Na bunaru”).

image
Dimitrije Tucović

1881. Rođen Dimitrije Tucović, vođa socijalističkog pokreta u Srbiji. Na kongresu Internacionale u Kopenhagenu (1910) suprotstavio se imperijalističkoj politici Austrije. Poginuo je 20. novembra 1914. u Kolubarskoj bici.

1888. U Brazilu zvanično ukinuto ropstvo.

1914. Rođen američki bokser Joe Louis, prvak svijeta u teškoj kategoriji od 1937. do 1949, kada se povukao.

1930. Umro norveški polarni istraživač i diplomata Fritjof Nansen, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1922. Kao visoki komesar Društva naroda rukovodio je repatrijacijom ratnih zarobljenika nakon Prvog svjetskog rata.

1961. Umro američki filmski glumac Gary Cooper, dobitnik Oscara za filmove “Narednik Jork” i “Tačno u podne”.

1968. U Parizu počeli zvanični pregovori predstavnika Sjevernog Vijetnama i SAD-a o okončanju rata u Vijetnamu.

1981. Na Trgu svetog Petra u Rimu u atentatu je ranjen papa Ivan Pavao II. Atentator Mehmed Ali Agdža je uhapšen. Pušten je iz zatvora nakon 20 godina i u junu 2000. predat Turskoj.

1990. U Zagrebu na stadionu u Maksimiru na fudbalskoj utakmici zagrebačkog Dinama i beogradske Crvene zvezde dogodio se krvavi obračun navijača ova dva kluba.

1994. Ministri inostranih poslova SAD-a, EU i Rusije postigli u Genevi saglasnost o zajedničkoj strategiji u rješavanju rata u BiH.

image
Peru i Equador

1999. Peru i Ekvador potpisali dokument o razgraničenju, okončavši poslije šest decenija spor zbog kojeg su te zemlje tri puta ratovale.

2005. Na prvoj međunarodnoj donatorskoj konferenciji za obnovu i očuvanje kulturnog naslijeđa na Kosovu, održanoj u Parizu u organizaciji UNESCO-a, prikupljeno je deset miliona dolara.

2014. U nesreći u rudniku uglja u Somi kod Manise na zapadu Turske poginula su 282 rudara, a više od 450 je povrijeđeno.