logo
Rubrika: Vremeplov
Na današnji dan - 15. maj
još 25 min. čitanja
utorak
15. Maj 2018.

Na današnji dan - 15. maj

Historičar i književni kritičar Jovan Skerlić, profesor Beogradskog univerziteta, umro je 1914. Svojim književnim i javnim radom značajno je uticao na kulturni i politički život u Srbiji na početku 20. vijeka.
Na današnji dan - 15. maj
Jovan Skerlić
image
Korzika

1767. Đenova prodala Francuskoj ostrvo Korziku, četvrti po veličini otok u Sredozemnom moru. Korzika je pokrajina u Francuskoj i ima nešto veću neovisnost od ostalih regija Francuske.

1773. Rođen austrijski državnik knez Klemens Metternich, najuticajnija ličnost u Evropi tokom 40 godina, koliko je bio na mjestu ministra inostranih poslova i kancelara Austrije (1809-1848). Smatra se oličenjem apsolutističkog režima. Sa ruskim carem Aleksandrom I osnovao je Svetu alijansu, čiji je osnovni cilj bio gušenje nacionalnih pokreta u Evropi.

1847. U Italiji umro irski političar Danijel O’Connell, zvani Osloboditelj. Kao član britanskog parlamenta, uspio je da prisili britansku vladu da prihvati zakon o emancipaciji katolika (1829). Smatra se jednim od najboljih govornika 19. vijeka.

1848. U Beču izbio ustanak protiv apsolutističkog režima koji je primorao vladu da povuče oktroisani ustav donijet 25. aprila i da raspiše izbore.

1859. Rođen francuski fizičar Pierre Curie. Proučavao je magnetizam i radioaktivnost, a sa suprugom Marie otkrio je 1898. polonij i radij. Nobelovu nagradu za fiziku 1903. supružnici Curie podijelili su sa Antoine-Henrijem Becquerelom.

1923. Velika Britanija priznala Transjordan pod emirom Abdullahom kao nezavisnu državu.

1943. Raspuštena Komunistička internacionala (Kominterna).

1945. Kod Bleiburga u Austriji Jugoslovenskoj armiji se predala glavnina snaga NDH i izbjeglih civila. O broju zarobljenih se nagađa i barata sa 45.000 do 200.000 vojnika i civila. Masovne likvidacije su izvršene na Kočevskom Rogu i na tzv. križnom putu.

1948. Novostvorenu državu Izrael napali egipatski avioni, a sa sjevera i istoka libanske i jordanske trupe.

1955. U Beču potpisan Austrijski državni ugovor, kojim je okončana desetogodišnja saveznička okupacija, a Austrija postala nezavisna republika u granicama od 1. januara 1938.

image
Rita Hayworth

1987. Umrla američka filmska glumica Rita Hayworth, holivudski seks-simbol četrdesetih godina 20. vijeka (“Samo anđeli imaju krila”, “Đilda”, “Dama pod sumnjom”).

1991. Edith Creshon postala je prva žena premijer Francuske.

1992. Hiljade pristalica opozicije u Azerbejdžanu zauzele su u Bakuu zgradu parlamenta i predsjedničku palatu. Narednog dana s vlasti je zbačen predsjednik Ajaz Mutalibov, koji je potom izbjegao u Moskvu.

1992. Tokom povlačenja JNA iz Tuzle došlo je do sukoba na Brčanskoj Malti. Tuzlaci ovaj događaj obilježavaju kao herojsku odbranu svoga grada.

1996. Desničarski lider Atal Bihari Vajpayee postao premijer Indije, pošto je njegova Baratija Džanata partija na parlamentarnim izborima osvojila relativnu većinu. To je bilo prvi put da Hindu nacionalista dobije mjesto premijera.

1996. Skupština SR Jugoslavije smijenila guvernera Narodne banke Jugoslavije Dragoslava Avramovića, tvorca privredne reforme koja je početkom 1994. zemlju izvukla iz hiperinflacije. Avramović je prethodnog dana u ekspozeu u Skupštini optužio vladu SR Jugoslavije da blokira pregovore sa međunarodnim finansijskim organizacijama i time gura zemlju u propast.

2003. Haški tribunal za ratne zločine počinjene u Ruandi osudio je na doživotnu robiju bivšeg ministra informacija Eliezera Niyitegeka, a bivšeg gradonačelnika Lorenta Semanzu na 25 godina zatvora zbog učešća u genocidu 1994.