logo
Rubrika: Vremeplov
Na današnji dan - 5. decembar
još 25 min. čitanja
utorak
5. Decembar 2017.

Na današnji dan - 5. decembar

U litvanskom gradu Zulowu u Ruskom Carstvu 1867. godine rođen poljski državnik, maršal Jozef Klemens Pilsudski. Bio je prvi predsjednik Poljske (1918 - 1922) i inicijator rata protiv sovjetske Rusije (1920 - 1921). Uspostavio je 1926. vojnu diktaturu, a vladao je do smrti 1935. godine
Na današnji dan - 5. decembar
Jozef Klemens Pilsudski

1443. Rođen italijanski svećenik Giuliano della Rovere, papa Julije II (1503 - 1513), najveći pokrovitelj umjetnosti među poglavarima Rimokatoličke crkve.

1791. Umro austrijski kompozitor Wolfgang Amadeus Mozart, centralna ličnost bečke klasike i jedan od najplodnijih muzičara. Napisao je oko 600 djela, među kojima su opere, simfonije...

1870. Umro francuski pisac Alexander Dumas, proslavljeni autor romana s motivima iz francuske historije (“Tri musketara”, “Grof Monte Kristo”, “Kraljica Margo”). Smatra se začetnikom feljtonističkog romana.

image
Walter Elias Disney

1901. Rođen američki režiser i producent Walter Elias Disney, tvorac crtanog filma. Karijeru, tokom koje je dobio 29 Oscara, započeo je 1921, a svjetsku slavu je stekao 1922, kada je prikazao prvi film sa Mickeyjom Mouseom.

1917. Delegacije sovjetske Rusije i sila Osovine potpisale su primirje u mjestu Brest-Litovsk u Bjelorusiji. Mirovnim ugovorom Rusija je prisiljena da se povuče iz Finske, Letonije, Estonije, Litve, Poljske i Turske i da Njemačkoj plati šest milijardi zlatnih maraka ratne odštete.

1933. Kongres SAD-a ratifikovao je amandman 21. Ustava SAD-a kojim je ukinuta prohibicija, uvedena januara 1920, na osnovu 18. ustavnog amandmana.

1934. Žene u Turskoj dobile pravo glasa.

1940. Umro češki violinista i kompozitor Jan Kubelik. Nastupao je na koncertima širom svijeta od osme godine i stekao slavu virtuoza, nasljednika Paganinija.

1945. Pet američkih bombardera je tokom vježbe, poslije polijetanja iz vazduhoplovne baze na Floridi, nestalo u Bermudskom trouglu.

1978. U Iranu izbio talas protesta koji su protiv šaha Reze Pahlavija podstakle islamske vjerske vođe.

1993. Gradonačelnik Beča Helmut Zilk ranjen eksplozijom pisma-bombe u svojoj kući. To je bilo peto pismo-bomba koje je za tri dana stiglo novinarima, svećenicima i drugim povezanim sa imigrantskom grupacijom u Austriji.

1995. Članice NATO-a odobrile upućivanje 60.000 vojnika u BiH radi očuvanja mira postignutog Dejtonskim sporazumom. To je bila najveća operacija Atlantskog saveza od njegovog osnivanja 1949, a njen naziv Zajednički poduhvat.

1995. Armija Šri Lanke zauzela Jaffnu, grad na istoimenom poluostrvu, koji je pet godina bio glavno uporište tamilskih pobunjenika.

1996. Odlukom predsjednika SAD-a Billa Clintona Madeleine Albright je postala prva žena - državni sekretar u američkoj historiji.

image
Petera Blakea ubili pirati na Amazonu

2001. Legendu jedriličarstva i kapetana novozelandskog tima koji je dva puta uzastopno osvojio Kup Amerike Petera Blakea ubili pirati kada su naišli na njegovu jedrilicu na rijeci Amazon.

2001. Afganistanske vođe se dogovorile o formiranju posttalibanske vlade, koju će predvoditi Paštun Hamid Karzai.

2003. U Kini prvi put održan izbor za mis svijeta.

2008. Umro patrijarh moskovski i cijele Rusije Aleksandar Drugi. Za novog patrijarha je 27. januara 2009. izabran mitropolit Kiril.

2013. Umro Nelson Mandela, simbol borbe protiv aparthejda i rasizma u Južnoj Africi. Nelson Mandela rođen je 18. jula 1918. godine u selu u blizini Umtate u kraljevskoj porodici plemena Tembu. Bio je prvi demokratski izabran predsjednik Južne Afrike i prvi crnac koji je obavljao ovu funkciju (9. maj 1994 - 14. juna 1999).